20-01-2023 3 min. Rinie van Haren

Kinderarbeid

Ik zie tegenwoordig weleens jongeren op een stoel hangen die uren met een mobieltje kunnen doorbrengen. De enige plaats waar ik vroeger kon hangen was op het schoolplein bij het klimrek. Ja, dat is inmiddels zo'n 60 jaar geleden.

Het was de tijd dat je naar de Katholieke school moest lopen terwijl er vlak voor de deur een Openbare en een Christelijke school stond. Maar dat was geen ramp hoor, de RK School stond slechts een 700 meter verder.

Op de heenweg naar school mocht ik plastic broodzakken, die door moeder zelf gemaakt watren, bij de bakker afgeven. Daarin gingen dan de bestelde broden. Voor een papieren zak moest je toen al 5 cent betalen. Voor een gezin van acht personen liep dat aardig op, en als er maar één in huis was die de kost moest verdienen was het vooral zuinig aan doen. Bij ons tuis werd er zeker ook op de kleintjes gelet.

O ja, je mocht voor het naar school altijd kiezen op welke tijd je naar de kerk ging om de H. Mis bij te wonen. Je kon kiezen voor 7.30 uur en daarna eerst nog thuis komen om te eten of om 8.00 uur naar de kerk en meteen door naar school ( in de mei en oktober maanden).

Het naar de kerk gaan hoorde er dagelijks bij. (ik verdenk mijn moeder ervan dat het dan ook voor korte tijd veel rustiger in huis was ’s morgens. Tussen de middag werd het brood bij de bakker opgehaald.

Op school waren er klassen met 30 leerlingen. Er waren twee eerste klassen, twee tweede klassen enz. De schoolleiding was in handen van de fraters van Utrecht, en een paar fraters waren ook leerkracht. Om dertig kinderen in het gareel te houden was het borsteltje van het schoolbord ideaal om je bij de les te houden. Een rietje kwam er soms ook aan te pas.

Onze frater kon prachtig voorlezen (uit het boek Kanga) en vertellen (uit de bijbel) om maar wat te noemen. Als je strafwerk kreeg moest je bijvoorbeeld 100 keer schrijven :ik moet luisteren. Dan hoopte je maar dat je pa het niet te weten kwam want die kon er met zijn handjes ook wat van. Ik sliep met mijn broertje in een tweepersoonsbed en als hij soms over de denkbeeldige middellijn kwam was het heibeles en riep moeder onderaan de trap uiteindelijk de naam “Henk“. Dat is mijn vaders naam. Als wij dat dan hoorden lagen wij al onder het bed voordat we het zelf in de gaten hadden. ’s Avonds na het warm eten moest er aangepoot worden. Nu zullen mensen dat al snel kinderarbeid noemen maar toen heette het een steentje bijdragen in de kosten. Als je klein was en al iets kon vasthouden mocht je tuletjes in de onderkant van een kartonnen sigarendoos doen, die voorgeperforeerd waren (40) stuks. Mijn broers en ik hadden een voorkeur van merk. De bekende Agio sigarendoos was lekker stevig, Ritmeester daartegen was een stuk slapper en buigde door. Ja, de sigarenmerken kan ik nog dromen. Karel 1, Henri Wintermans, Velasques, Elisabeth Bas, Willem II.

Had je je handen al wat beter onder controle dan mocht je veertjes in de tuletjes doen. Deze zaten meestal met elkaar in de knoop en de wat ouderen mochten deze samenvoegen voor in de Lucia Fietsdynamo.

Als we een goede productie hadden gemaakt kregen we op zaterdagavond een Exota flesje prik met een heertje ( dat is een rond vulkoekje). Maar voordat het zover was moesten we eerst in de teil die in de keuken gevuld klaarstond voor de wasbeurt? Als je geluk had was je als eerste aan de beurt, maar vaakwas ik de tweede. Nee, ons pa heb ik nooit in de teil gezien (preuts?).

In het voorjaar was de vraag van Lucia Fietsdynamo's wat minder en konden we na het eten buiten spelen tot 19.00 uur of eerder als de lantaarns aangingen. we speelden stoepranden, voetballen, knikkeren etc. Ja, dat was een tijd waar ik niet slechter van ben geworden.

Peter de Snoo, diaken


Als eerst op de hoogte?
Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en je bent als eerst op de hoogte van het laatste nieuws.