02-07-2021 4 min. Rinie van Haren

Opening van een spraakmakende tentoonstelling

Door Rinie van Haren

Met de opening van de tentoonstelling ‘Joden in het Land van Maas en Waal’ begeeft museum Tweestromenland zich niet alleen op het historische vlak. Ook heden ten dage is de Joodse gemeenschap nog altijd betrokken bij de actualiteiten. Antisemitisme is aan de orde van de dag. Dat blijkt uit de anti-corona-demonstratie in ’s Hertogenbosch, waar antisemitisme de kop opstak, onlangs bij het bekladden van een Joods monument in Cuijk maar ook recent in Beneden-Leeuwen, waar posters zijn vernield waarop de Joodse tentoonstelling zijn aangekondigd.

Professioneel

Jaap van Veen wilde vooral de historie en cultuur belichten maar kon niet helemaal om het antisemitisme heen. Veel belangrijker was de tentoonstelling die op het punt van openen stond. Veel vrijwilligers hebben zich de afgelopen maanden flink ingespannen om een zeer professionele tentoonstelling te realiseren met een schat aan historische en culturele Joodse informatie. Hoewel elke vrijwilliger op zijn of haar beurt belangrijk is geweest bij de totstandkoming van de tentoonstelling noemt Jaap toch een aantal namen. Hein Moulin, die verantwoordelijk voor de fysieke vormgeving, Wil van den Dobbelsteen, die veel archiefwerk heeft verricht, de bouwers van de tentoonstelling, elk met hun eigen talenten en specialiteiten, hulde voor al deze stille krachten achter de schermen van een museum dat veel meer aandacht verdient dan het krijgt.

Identiteit

Gastspreker Natascha Rosa van Weezel (34), van wie beide ouders overlevenden waren van de Holocaust, begon haar toespraak met de vergelijking dat ze goed bekend was met Maas en Waal. Haar school stond immers in Amsterdam tussen de Waalstraat en de Maasstraat. Zij is bekend als auteur, filmmaker en als columnist bij Het Parool. Zij vertelt over eigen ervaringen, over confrontaties waarvan zij deel uitmaakte, als 6-jarige maar ook later. Nooit heeft zij haar afkomst verloochend. Sentimenten van haat en afkeer tegen Joden waren en zijn nog altijd van alledag. Hun vermeende hebzucht zou daaraan ten grondslag liggen. Maar je kunt een bevolkingsgroep niet in een hokje plaatsen. Natascha vertelde boeiend over het kwaad, maar vooral ook over hoop. ‘Verberg nooit je identiteit. Ga altijd het gesprek aan bij antisemitisme.' De bloemen voor haar indrukwekkende betoog kleurden als een schitterende finale.

Excuses

Wethouder Gérard de Wildt van de buurgemeente Druten nam de honneurs waar voor burgemeester Corrie van Rhee-Oud Ammerveld, die verhinderd was. De Wildt vertelde over de Joodse Gemeenschap die zich tussen de rivieren vooral had gevestigd in en rond Druten. Daar herinnert nu nog slechts een monument aan dat op de Waalbandijk is te vinden. Aan de Nieuwstraat 23 stond een schuur die van 1860 tot 1904 dienst heeft gedaan als synagoge. In 1977 is dat gebouw gesloopt en er rest slechts een herinneringsbord op die plek, welke binnenkort zal worden vervangen door een prachtig nieuw exemplaar. Verder was er een begraafplaats aan De Gelenberg die al in 1836 in gebruik werd genomen. In 1961 werd de begraafplaats geruimd met het oog op uitbreiding van de sportvelden aldaar en werden de stoffelijke resten overgebracht naar de Joodse begraafplaats aan de Kwakkenbergweg in Nijmegen. Toenmalig burgemeester Reinders zegde toe dat er op termijn een gedenksteen zou worden geplaatst op het verzamelgraf dat in Nijmegen was gerealiseerd. Maar die belofte heeft lang niet gestalte gekregen, ook niet door zijn opvolgers. Pas in 2016 – ruim 50 jaar later - heeft burgemeester Lucien van Riswijk die belofte opnieuw uitgesproken en later ook de daad bij het woord gevoegd. ‘Als er destijds voor het verstoren van de eeuwige grafrust en voor het uitblijven van een gedenksteen toen geen excuses zijn aangeboden, wil ik dat nu alsnog doen namens de gemeente Druten aan de Joodse gemeenschap en de nabestaanden.’ Woorden die na de opening konden rekenen op veel waardering van alle aanwezigen.

Opening

Met het verwijderen van kartonnen platen werd de weg vrijgemaakt naar de expositieruimte die meteen aan het begin al indruk maakt door de sobere kleurstelling in combinatie met professioneel aangelegde verlichting. Het middenpad van de tentoonstelling biedt uitzicht op de nagebootste synagoge van Druten met links en rechts kerkramen met nissen waarin vele herkenbare attributen te zien zijn die direct relateren aan Joodse gebruiken. Een indrukwekkende lijst met namen van Joodse inwoners, de Maasbommelse huisarts Buijs en ook pastoor Zijlmans, die Joden een schuilplaats aanbood in de oorlogsjaren. Zij hebben gemeen dat zij onderdeel zijn van deze tentoonstelling die beslist de moeite van een bezoek waard is. De expositie ‘Joden in het Land van Maas en Waal’ is te zien tijdens de openingsuren van het museum Tweestromenland.

Museum Tweestromenland

Pastoor Zijlmansstraat 3 Beneden-Leeuwen www.museumtweestromenland.nl


Als eerst op de hoogte?
Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en je bent als eerst op de hoogte van het laatste nieuws.